Ávarp alþjóðlega dansdagsins 2026
Ávörp ársins eru skrifuð af kanadíska danshöfundinum Crystal Pite annarsvegar og hinsvegar af íslenska dansaranum og danshöfundinum Steinunni Ketilsdóttur, sem hefur nýtekið við stöðu framkvæmdastjóra á Dansverkstæðinu.
Inní okkur er dans
eftir Steinunni Ketilsdóttur
Við drögum andann. Hjartað slær taktinn. Hugurinn reikar. Rýmið faðmar okkur. Jörðin styður við okkur. Frumurnar iða. Innra með okkur er hreyfing. Inní okkur er dans. Ördans. Smá dans. Líkaminn dansar. Við erum að dansa.
Við erum dansarar. Hreyfum okkur í takt við lífið. Stundum finnum við flæðið. Stundum dettum við úr takti. Stundum er dansinn áreynslulaus, stundum krefjandi. Stundum dönsum við dans annarra. Stundum dönsum við okkar eigin dans.
Dansinn er allt og allskonar. Dansinn er svona og hinsegin. Flókinn og einfaldur. Heilagur og himneskur. Getur jafnvel virst yfirnáttúrulegur. Hann getur líka verið óþægilegur og skrýtinn. En hann er fyrst og fremst líkamlegur og kemur úr kjarnanum okkar. Líkamanum.
Að dansa er að vera. Vera lifandi. Vera í augnablikinu. Dansinn á heima í augnablikinu. Hann birtist jafnskjótt og hann hverfur. Það er ekki hægt að festa hann. Hvorki í tíma né rými. Hann er hverfull. Ósnertanlegur. En hann lifir innra með okkur. Í líkamanum.
Í dansinum tengjumst við fleiri líkömum. Við lifum á tímum þar sem það hefur aldrei verið auðveldara að tengjast öðrum en á sama tíma erum við að fjarlægjast hvort annað, líkamlega. Líkamar eru á hreyfingu um allan heim. Yfir lönd og landamæri. Af fúsum og frjálsum vilja, en líka af illri nauðsyn. Á flótta. Í leit að öryggi. Í leit að frelsi. Í leita að því að tilheyra. Í leit að tengingu. Tengingu við aðra líkama.
Í dag minnumst við þess að dansinn tilheyrir ekki bara sumum, heldur okkur öllum. Við eigum öll líkama og allir líkamar hafa möguleika á því að tjá sig og tengjast. Í því felst frelsi sem er ekki sjálfgefið. Frelsið er brothætt. Að hreyfa sig frjálslega er einföld en djúp athöfn. Leið til að finna fyrir okkur. Finna fyrir líkamanum, rýminu sem við deilum og tímanum sem við lifum í. Þegar við hreyfum líkamann, án ótta og án hafta, opnast rými þar sem við erum öll dansarar. Þar verður dansinn ekki aðeins listform, heldur réttur okkar, upplifun og sameiginlegt tungumál sem tengir okkur saman.
Dragðu andann. Hlustaðu á hjartað. Leyfðu huganum að reika. Faðmaðu rýmið. Leyfðu jörðinni að styðja við þig. Finndu frumurnar iða. Dansaðu.
Alþjóðleg orðsending 2026
eftir Crystal Pite
Manneskjur hreyfast - handleggir okkar teygja sig út, hné okkar falla saman, höfuðin hneigjast, bringa okkar hnígur saman, bakið sveigist.
Við hoppum, yppum öxlum, kreppum hnefana, lyftum hvort öðru upp og ýtum hvort öðru frá okkur. Þetta er tungumál jafnt eins og það er athöfn. Þetta er það sem líkaminn hefur að segja um þarfir, ósigur, hugrekki, örvæntingu, þrá, gleði, óræði, gremju, ást. Þessar myndir vekja upp tilfinningar í huganum þar sem við höfum fundið svo einlæglega fyrir þeim í líkamanum - við höfum verið hreyfð.
Við erum dansarar, öll. Lífið hreyfir okkur; lífið dansar með okkur. Hverfult eins og andardráttur, jafn áþreifanlegt eins og bein, dans er mótaður úr okkur. Við mótum rýmið. Við skrifum með líkömum okkar á orðlausu tungumáli sem skynjað er í djúpvitund okkar.
Við fyllum rýmið innan okkar og í kringum okkur af náð þegar við dönsum.
Eins og lífið, skapar dansinn sjálfan sig og eyðir sér í hverju augnabliki. Eins og ástin, er hann handan skynseminnar.
Mér finnst gott að hugsa um líkamann eins og staðsetningu; stað þar sem tilveran er geymd og hún mótuð. Þegar við dönsum, erum við í djúptengingu við þennan stað.
Ég skrifa þetta snemma árs árið 2026, þegar enginn endir virðist vera á kúgun, ólgu og þjáningu í heiminum. Daglega, þegar við verðum vitni að þeim hörmungum sem mannfólkið er fært um að gera hvert öðru og vélvirki valdsins sem fjármagnar og knýr áfram ólýsanlegt ofbeldi á bæði manneskjum og jörðinni, virðist dansinn vera aumt og gagnslaust viðbragð. Það er erfitt að ímynda sér hvað danslistamaður getur gert í heimi sem þarfnast svo innilega róttækra breytinga og heilunar.
En samt - listin, rétt eins og vonin, er birtingarmynd ástarinnar. Ögrandi í sköpun sinni í ljósi vanhelgunnar, leysir listin upp storknaðan huga og virkar sem smyrsl til þess að lækna hann. List er farvegur sem heldur utan um okkur á meðan við glímum við spurningar - saman - á hátt sem er frábrugðinn fréttum, frábrugðinn heimildarmyndum og fræðslu, frábrugðinn skoðunum og samfélagsmiðlum, frábrugðinn aðgerðum og mótmælum, en ekki ósamrýmanlegur þeim.
Í gegnum sköpun þróum við með okkur viðnám og von með litlum augnablikum af hugrekki, forvitni, góðvild og samvinnu. Í dansi, og í sköpun dans, finnum við sönnun þess að mannkynið er meira en síðasti sársaukafulli harmleikur okkar á alþjóðavísu.
En dansinn þarf enga réttlætingu, enga útskýringu. Hann er úr okkur gerður en skuldar okkur ekkert. Hann þarf aðeins líkama sem er tilbúinn að hýsa hann. Frá þeim stað getur hann þýtt hið ósegjanlega; verið sem milliliður milli okkar og þess óþekkta.
Við hrífumst af þessum hverfulu ummerkjum fegurðar í augnablikinu. Og er við lifum bæði dansinn og hverfulleika hans erum við minnt á eigin hverfulleika. Á sama tíma, ef við gefum því gaum, getur dansinn veitt okkur einstaka innsýn í sálina.
Þýðandi: Lilja Björk Haraldsdóttir, formaður Félags íslenskra listdansara.